قدرت و نفوذ معنوی معلم را میتوان در ساحه عمل مشاهده نمود. از اینکه معلم پروسه تدریس را فرا گرفت و در جریان کار فعالیت خویش از کدام میتود ها و وسایل درسی استفاده مینماید و همچنان چگونه موارد درسی را برای شاگردان افهام و تفهیم مینماید، نخست برای شاگردان وانمود میگردد که معلم شان تا چه اندازه با علم و دانش، اندوخته علمی و تجارب علمی آراسته اند.

اما باید گفت قدرت و نفوذ معنوی معلم را باید مراجع جذب کننده کادر ها بخصوص دیپارتمنت ها و شورا های علمی فاکولته ها، پوهنتون ها و مکاتب خیلی دقیق در نظر داشته باشند. زیرا در قدم نخست مراجع فوق الذکر از سویه علمی و نفوذ معنوی معلمان با خبر نباشند نه تنها موسسه خویش را بلکه تماماً جامعه را به باد فنا میدهند. قسمیکه مراجع جذب کننده معلمان دارای یک اصول میباشند، یعنی چگونه معلم جذب گردد در این عرصه نخست نمرات اوسط، امتحان کادری و اندوخته های علمی در نظر میباشد. همچنان برخورد و اخلاق اجتماعی شخص مورد نظر اولتر از همه ویژه گی های آن، در نظر گرفته شود.

البته معلمان است که با همه محدویت ها بخصوص در جامعه افغانی با قلب مملو از عشق به مسلک و شاگردانش پیشه معلمی را در برابر تماماً نا ملایمت ها به پیش میبرند و از خویش مقاومت، ثبات و پایمردی نشان میدهند.

البته سخن معلم در نزد شاگردانش از اعتبار و نفوذ خاصی برخور دار است. لیکن تماماً سخنان معلمان باید سودمند باشد، در آنصورت قدرت و نفوذ معنوی معلم اثرات مفید بالای دانش شاگردان و رشد و تکامل جامعه میگذارد.

دانشمندان را عقیده بر این است و در این نکته تأکید دارند که تمام انسان های روی زمین همه در پرتو قدرت و نفوذ معنوی معلم به سعادت دارین رسیده اند و نیز معتقد اند که اگر این نفوذ معنوی و سخنان با ارزش معلم نمی بود هرگز انسان به این درجه عالی سعادت رشد و تکامل تکنالوژی نمیرسید.

در اخیر گفته های فوق را در نظر گرفته به این نتیجه میرسیم که قدرت و عظمت معلم چون قدرت اقیانوس و آسمان ها است و دیگران خویش را چون قطرات و اجرام در بین آسمان ها و اقیانوس ها احساس میکنند. البته به یک مصرع شعری از فرخی در زمینه متوصل میشویم:

شرف و قیمت و قدر تو به فضل و هنر است      نه به دیدار و به دینار و به سود و به زیان

دانش و مهارتهای پیداگوژیکی معلم:

      یکی دیگر از ویژگیهای مسلکی معلم، دانش و مهارتهای پیداگوژیکی اوست. این ویژه گی که بیشتر جنبه تطبیقی و هنری داشته، معلم را در شناخت و به کار برد روشها و فنون تدریس، نحوه استفاده از وسایل و مواد کمکی آموزشی در جریان تدریس، فضا و محیط درسی مناسب، طرح و تطبیق پلان های درسی و چگونگی ارزیابی از آموزش شاگردان، کمک میکند...

      آشنائی معلم از انواع روشهای تدریس و به کار گیری مهارتهای پیداگوژیکی او در جریان آموزش، سبب میشود، که هدف های تعلیم و تربیه با سهولت بیشتر و در مدت زمانی کوتاه تر تحقُق یابند. چرا که زمانی عقیده بر این بودند، که فردی چیزی را بداند میتواند آنرا به دیگران یاد بدهد. یعنی شرط تدریس را داشتن معلومات معلم میدانستند. در حالیکه تنها داشتن معلومات برای تدریس کافی نبوده بلکه شرایط دیگری نیز باید وجود داشته باشد،آن شرایط عبارت از دانش و مهارتهای پیداگوژیکی معلم است. بنابر این بیشترین تاثیر در موثریت کار معلمان، مهارت در تدریس و اطلاع از دانش تدریس است.

آگاهی معلم از انواع میتود های تدریس  یکی از نیاز های همیشگی و پایدار هر انسان یاد گرفتن است، که برای رسیدن به این نیاز باید همواره کوشش و تلاش نماید. انسان ها باید بدانند که نیاز به یادگرفتن از کجا شروع می شود، و به کجا خاتمه می یابد؟ جواب اینست که نیاز به یاد گرفتن از همان آغاز تولد شروع و الی زمان مرگ ادامه دارد. یعنی ز گهوار تا گور دانش بجوی! چنانچه معمول ترین یاد گرفتن این است که از یاد دهندگان چون مادران، پدران، نزدیکان، معلمان و تمامی کسانیکه به نحوی در امر یاد گیری موثر اند، استفاده بعمل آید. اما باید در نظر داشت که در میان تمامی کسانی که از آنها نام برده شد، نقش معلم والاتر از همه است. زیرا معلمان از یکطرف بزرگترین گروه یاد دهنده گان هستند و از جانب دیگر یاد دادن، حرفه و پیشه آنهاست و در این راه به مهارت رسیده اند.

قابل یاد آوریست تحصیل علم و کمال از دو راه برای آدمهای معمولی مسیر است اول تفکر  مطالعه و درس و دوم تقوا. بدین منظور در این عرصه دانش پیداگوژیکی معلم نقش برازنده و موثر را دارا میباشد. تا برای دیگران این دو اصل عمده فوق را بفهماند.

عمده ترین اهداف معلم:

اگر چه اهداف معلمان به اندازه ای زیاد است به قدر ثانیه های وقت و زمان. اما به طور عمده میتوان از جمله اهداف عمده معلمان تربیه سالم اولاد جامعه، انکشاف و ترقی جامعه میباشد. ولی عموماً معلمان کوشش مینمایند هر چه زود تر و خوبتر اولاد جامعه به فیض و کمال علم و دانش آراسته شوند. چرا که اولاد جامعه چشم امید جامعه میباشند. ولی جهت عملی کردن اهداف خویش معلمان به یک سلسله مشکلات رو برو میشوند، و به کمک همگانی ضرورت دارند. وقتیکه در یک جامعه صلح و آرامش حکمفرما نبود، و به شخصیت و به نهاد تحصیلی همچون معارف و تربیه معلم ها احترام و دلبستگی نبود، اهداف معلم هیچگاه عملی نمی شود. و به اهداف آنان از طرف عده معدود، و مغرض هتک حرمت میشود. و باید آنها را به دست قانون بسپارند تا مجازات شوند.

بدین منظور معلمان مکلف اند در مقابل آنچنان اشخاص بی احساس و دشمن صفت مبارزه کنند و جهت شگوفایی و ترقی جامعه نخست اولاد جامعه را تربیت سالم نمایند. تا باشد توسط آنان مشکلات جامعه مرفوع گردد.

از جانب دیگر اهداف معلمان را تربیه سالم و کسب دانش برای اولاد جامعه می پنداریم. درست درک کرده ایم، زیرا اگر در جامعه داکتر، انجنیر، ساینسیت، ژورنالست، و امثال آنها ضرورت میباشد، همه و همه در مدت دوازده سال مکتب به  تربیه معلم ضرورت دارند. پس معلمان اهداف قابل ستایش و ستودنی دارند، به مقام و اهداف آنها باید ارج گذاشت.

پی بردن به راز های موفقیت معلم :

راز های موفقیت معلمان خیلی زیاد اند در اینجا در چند مورد، آنرا مطالعه میکنیم:

1- داشتن صبر: نخست باید گفت حضرت رسول الله « ص » فرموده اند « صبور باش که صبوری ترازوی عقل و نشانه توفیق است. » پس معلم صبر را پیشه ی خود نسازد عقل آن تعادل خود را از دست میدهد. و هیچ گاه توفیق را نصیب نمی شود. زیرا در مسیر زنده گی همه انسان ها به مشکلات زیادی رو برو میشوند، اما معلمان نسبت به دیگران زیادتر، چون آنها پیروان و تطبیق کننده گان رسالت انبیاء اند. و در همه حالت ها صبر را چاره نسازند. به حیث معلم واقعی شناخته نمی شوند.

2-داشتن حوصله: حوصله هیچگاه مانند سکوت اشتباه نمی کند. شخص حوصله مند همیشه کامیاب است. زیرا در کار های معلمی مشکلات و موانع زیادی دیده میشود. اگر معلم حوصله نداشت. نمی تواند تدریس کند و یا خدمت نماید. و در مقابل سختی روزگار و تقاضا های نا معقول زمان باید حوصله کند. و در تربیه شاگردان خود از حوصله کار بگیرد.

3-داشتن نو آوری: معلمان موفق در صدد کشف قوانین و مطالب جدید میباشند، زیرا دریافت مطالب جدید و احوالات جدید جامعه را جامه ی جدید میپوشاند.

4- داشتن ابتکار: معلمان باید متبکر باشند، زیرا تربیه سالم اولاد جامعه ضرورت به معلومات جدید دارد. و در اجرای وظیفه از موضوعات روز و جدید با خبر باشند. و مطالب جدید را ضم پروگرام درسی خویش بسازند.  

مفاد ارتباط معلم با اولیای شاگردان

معلمان واقعی همیشه در صدد آن اند چگونه و از کدام راه ها شاگردان خویش را تربیت سالم نمایند. آنها کوشش مینمایند در مدت که شاگردان در موسسه آموزشی مصروف ایفای وظیفه اند دروس خویش را به خوبی یاد بگیرند و بخاطر ارتقاء دانش و تقویت سطح دانش شاگردان معلمان با درک و با احساس با اولیای شاگردان نیز مطابق دستورات آموزش و پرورش ارتباط میگیرند.

البته ارتباط معلمان با اولیای شاگردان مفاد زیاد را دارا میباشد، که در نتیجه با عث تعلیم و تربیت صحیح شاگردان این کار معلمان میگردد. زیرا پدران و مادران نسبت به معلمان مسوولیت زیاد در مقابل عملکرد، تحصیل و فعالیت های آموزشی فرزندان شان دارا میباشند چرا که شاگردان با معلمان مدت کمی از وقت خویش را سپری میکنند اما با والدین شان بیشترین وقت خویش را میگذرانند. پس والدین مطمئن باشند که فرزندان شان بعد از فراغت از مکتب مصروف کدام کار ها اند در نتیجه نظارت و کنترول والدین فعالیت ها و اهداف معلمانرا جهت انکشاف دانش شاگردان تقویت میبخشد.

مقدمه

        آموزش و پرورش یک حق عمومی است و هر کودکی حق دارد که از آموزش بهره مند گردد. لذا ایجاد کلاس های چندپایه فرصت یادگیری برای بسیاری از کودکان مناطق روستایی و عشایری را فراهم می سازد.

        توسعه مدارس با کلاس های چندپایه بنابه دلایلی همچون کاهش جمعیت دانش آموزی، موقعیت جغرافیایی و ... اجتناب ناپذیر است. کلاس های چندپایه بعنوان ابزاری جهت خدمت به انسان های محروم و مراکزی جهت ایجاد آگاهی اجتماعی، پیشرفت اقتصادی و ... به شمار می آید. تدریس کلاس های چندپایه یکی از روش های آموزشی است که می تواند نیازهایی بسیاری از واجب التعلیم را در مناطق محروم تامین نماید.

        نگاههای مختلفی به کلاس های درسی چندپایه وجود دارد. برخی این کلاس ها را جزو معضلات آموزشی می دانند. برخی دیگر وجود این کلاس ها را به مثابه فرصتی برای یک عمل آموزشی و پرورشی بهینه به شمار می آورند.

        بررسی ها و تحقیقات انجام گرفته نشان می دهد که میان دانش آموزان کلاس های چندپایه و دانش آموزان کلاس های تک پایه از حیث توانایی شناختی تفاوت معنی داری وجود ندارد. افزون بر این دانش آموزان کلاس های چندپایه نسبت به دانش آموزان کلاس های تک پایه از نظر رشد اجتماعی، سازگاری محیطی، بیان عواطف، روحیه همکاری، بهداشت روانی، پختگی رفتار و ... برتری نشان می دهند.

        تدریس در کلاس های درس چندپایه و دانشِ آموزی در این کلاس ها، تجارب فراوانی به بار می آورد. تجارب برآمده از کلاس های درس چندپایه برای معلمان، افزایش توانایی حرفه ای و دلبستگی به دانش آموزان است.

فعالیت های یادگیری

        مجموعه فعالیت های منظم و مرتّب یک درس و انواع فعالیت هایی که معلم برای انجام در کلاس انتخاب می کند ارتباط مسقیم با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی دارد. برای آن که معلم در انتخاب یا تدوین فعالیت های یادگیری موثر تر عمل کرده و آن ها را به گونه ای اثربخش عرضه کند نیاز به در نظرآوری 3 دسته کار عمده دارد:

1- تهیه چارچوب درس

        پیش از آغاز درس، معلم باید چارچوبی برای آموزش تنظیم کند، این کار به دانش آموز کمک می کند تا با شیوه ارائه درس آشنا شوند. در این زمینه، پژوهش های انجام یافته در باره ی تدریس شش رفتار خاص را برای معلم معین کرده اند:

1/1) سازماندهی پیشاپیش مواد یادگیری

2/1) تعیین روندی روشن برای انجام کار در کلاس

3/1) صحبت با یادگیرندگان در باره آنچه باید یاد بگیرند و بحث با آنان در باره روش های مناسب برای یادگیری محتوای دانش و مهارتی

4/1) انجام آزمون در آغاز درس و ارائه توضیحات روشن کننده و بحث در باره هدف درس

5/1) ارائه تصویر کلی از درس (ارائه تصویر کلی از درس در کلاس های چندپایه نهایت فعالیت های یادگیری پایه بالاتر را نشان می دهد.)

6/1) ارتباط دادن پیش دانسته ها یا پیش آموخته های دانش آموزان با پس آموخته ها

2) تنظیم ارتباطات بین معلم و دانش آموز

        متخصصان آموزش و پرورش و پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی بر این باورند که تعامل میان معلم و دانش آموزان در دو مرحله اصلی شکل می گیرد:

مرحله اول: معلم در این مرحله مهارت یا مفهوم مورد نظر برای یادگیری را به صورت عینی و از طریق ارائه نمونه های عملی و مثال ها از محتوای کتاب درسی عرضه می کند.

مرحله دوم: معلم در این مرحله دانش آموزان را به بازخوانی ترغیب میکند. او این کار را برای اطمینان از میزان درک و فهم دانش آموزان انجام می دهد.

3)مراقبت از دانش آموزان برای دست یابی به یادگیری

        مراقبت از دانش آموزان برای دست یابی به یادگیری یاری به آنان برای کسب دانش، مهارت و نگرش مورد انتظار است. «مراقبت» را بعضی با «پایش» مترادف دانسته اند. در واقع در کلاس درس یکی از کارهای معلمان «پایش» است. معنای دقیق «پایش» را می توان در شعر معروف «مادر» لمس کرد:

یک حرف و دو حرف نهاد بر زبانم                        تا شیوه گفتن آموخت

دستم  بگرفت  و پا به پا  برد                    تا شیوه راه رفتن آموخت

«پایش» از سوی معلم، مسئولیت در برابر یادگیری را برای دانش آموزان به ارمغان می آورد. در مدت «پایش» معلم باید اقدامات زیر را انجام دهد:

- آماده سازی یادگیرندگان برای کار کلاسی و نظارت بر کارها

- حفظ موقعیت مثبت خود در ارائه بازخورد و کمک اختصاصی

- تدارک بازخورد برای فعالیت های یادگیری دانشی، مهارتی و اصلاح نگرش و تقویت آن ها.

اشاره های کلیدی برای معلمان چندپایه

1- به کارگیری راهبردهای تدریس باید همراه با انعطاف پذیری باشد. در برخی مواقع نیاز است برای اثرگذاری بیشتر راهبردهای تدریس با توجه به نوع محتوا و نیازمندی دانش آموزان مورد بازنگری قرار گیرد.

2- فضای یادگیری باید به گونه ای طراحی شود که پیشرفت مداوم را برای یادگیرندگان زمینه ساز کند.

3- برای سازگار شدن دانش آموزان با مدرسه، لازم است ارتباط نزدیکی بین خانه و مدرسه به وجود آید.

4- در کنار فعالیت های مربوط به ایجاد انگیزه در دانش آموزان شایسته است تلاش گردد مهارت ها و عادت ویژه گوش دادن، سخن گفتن و یادگیری در آنان پرورش یابد. فعالیت های مبتنی بر بازی و فعالیت های مبتنی بر گروه همتایان می تواند راهی برای ایجاد آمادگی بیشتر در دانش آموزان برای حضور در مدرسه باشد.

5- دانش آموزان در کنار فراگیری نوشتن، خواندن و حساب کردن ، باید در انواعی از فعالیت های خلاقانه، فرهنگی و فعالیت های بدنی درگیر شوند. با این همه، نباید فعالیت هایی که اشاره شد بسیار سخت گیرانه باشد. دانش آموزان باید در انجام فعالیت احساس راحتی کرده و آن ها را با سرعت و توانایی خود را انجام دهند.

6- از دانش آموزان بزرگتر باید درخواست کرد تا به دانش آموزان کم سن و سال یاری کنند. از دانش آموزان بزرگسال ارشد می توان برای تدریس به دانش آموزان پایه های پایین تر استفاده کرد. کودکان پایه های پایین تر می توانند با یاری دانش آموزان پایه های بالاتر به تمرین و فعالیت های بدنی، حفظ کردن اشعار، خواندن متون و ... بپردازند.

7- گروه بندی بر پایه توانمندی را به عنوان یک راهکار در نظر بگیرید. قرار دادن یک دانش آموز قوی، متوسط و دانش آموز ضعیف، فرصت مناسبی برای تدریس دوسویه و انجام تدریس جبرانی فراهم می کند. وقتی دانش آموز ارشد به دانش آموز کم سن و سال تدریس می کند به او یاری می کند که بهتر بیاموزد، و دانش آموز کم سن و سال به دانش آموز ارشد یاری می کند آموخته هایش را عرضه کند.

8- گاهی فعالیت یکسانی را برای همه دانش آموزان کلاس ارائه دهید. شمار زیادی از فعالیت ها را می توان طراحی کرد که دانش آموزان پایه های اول تا پنجم در انجام دادن آن ها شرکت کنند. برای مثال ، فعالیت های مربوط به تربیت بدنی، فعالیت های مربوط به تعلیمات مدنی، فعالیت های مربوط به خواندن و ... حتی تدریس برخی از مفاهیم ریاضیات برای کل کلاس امکان پذیر است.

گروه بندی دانش آموزان در کلاس درس

        در کلاس های درس چندپایه، تقسیم دانش آموزان به گروه های کاری، یکی از راهبردهای اثربخش است. انواع گروه بندی دانش آموزان در زیر آمده است:

الف) گروه بندی بر پایه توانایی مشابه

        در این نوع گروه بندی، دانش آموزان در قالب گروه های قوی، متوسط و ضعیف سازماندهی می شوند. یکی از مزایای این نوع گروه بندی، ایجاد فرصت برای دانش آموزان به منظور کار با همتایان خود است. این گروه بندی برای موضوعاتی چون، ریاضیات ، زبان (خواندن و نوشتن) و تربیت بدنی مناسب است.

ب) گروه بندی کودکان براساس توانایی های متفاوت

        این نوع گروه بندی بر مبنای توانایی های مختلف دانش آموزان شکل می گیرد. گروه بندی کودکان براساس توانایی های مختلف برای انجام «کارهای مشارکتی و انجام واحدهای کار» مناسب است.

پ) گروه بندی سنی

        گروه بندی بر پایه ی سن تقویمی دانش آموزان انجام می گیرد. این نوع گروه بندی بر مبنای این فرض شکل گرفته است که وقتی دانش آموزان با افراد هم سن و سال خودکار می کنند پیشرفت بیشتری به دست می آورند.

ت) گروه بندی کودکان براساس سن های متفاوت

        این نوع گروه بندی برای انجام کارهای گروهی، هنری و انجام فعالیت های یادگیری مناسب است.

ث) گروه بندی داوطلبانه

        در این نوع گروه بندی،‌ دانش آموزان می توانند هم گروهی های خود را انتخاب کنند. این نوع گروه بندی به دوستان و یا خواهران و برادرانی که در کلاس های چندپایه حضور دارند امکان همکاری و مشارکت می دهد.

ج) گروه بندی تصادفی

        این نوع گروه بندی با استفاده از اعداد، نام رنگ ها، فصل ها و ... فرصت همکاری و هم اندیشی کلیه دانش آموزان را با هم فراهم می کند.

فنون تدریس

        فنون تدریس، روش هایی هستند که معلمان از آن ها در انجام فعالیت های یاددهی – یادگیری استفاده می کنند. برای مثال، معلم می تواند از «روش سخنرانی» برای ارائه مورد جدید و از «پرسش و پاسخ» به منظور جمع آوری بازخورد بهره بگیرد.

        به هر حال، باید توجه داشت که هیچ روش میان بر یا ایده آلی برای تدریس وجود ندارد. روش های تدریس مختلف یا راهبردهای گوناگون دارای میزان معینی اثرگذاری برای یادگیری دانش آموزان است. معلم متبحر، راهبردهای متفاوتی را به هم می آمیزد تا نیازهای آموزشی دانش آموزان را برآورده سازد. باید به یاد داشت: « معلم متبحر پرورش می یابد، مادر زاد متبحر نمی شود.»

فن تعامل

الف) تعامل بین معلم و دانش آموز (تعامل یک به یک)

        این تکنیک می طلبد دانش آموزان به صورت زوجی سازماندهی گردند. هر زوج به ایفای نقش می پردازند. یکی از دانش آموزان نقش معلم و دیگری نقش یادگیرنده را ایفا می کند. معلم، سوال می پرسد، ارائه تکلیف کرده یا دستورالعملی صادر می کند، یادگیرنده باید به سوال پاسخ داده یا از دستورالعمل پیروی کند؛ سپس، نقش ها تعویض می شود و دانش آموزی که نقش معلم را ایفا می کند، نقش یادگیرنده را ایفا می کند و دانش آموزی که نقش یادگیرنده را ایفا می کرد، نقش معلم را ایفا می کند. این فن در کلاس های چندپایه کاربرد فراوان دارد.

ب) تدریس همتا (تدریس همشاگردی)

        هدف از کابرد فن تدریس همتا، استفاده از دانش آموز قوی تر برای اعضای ضعیف گروه است. وقتی دانش آموزان به تدریس بپردازند، به یادگیرندگانی برتر تبدیل می شوند . احترام متقابل ، اجتماعی شدن و درک و فهم از طریق فعالیت های همیاری و همکاری افزایش می یابد. دانش آموزان از اینکه بتوانند مطلبی یا مهارتی را آموزش دهند احساس غرور می کنند. دانش آموزان پایه های بالاتر در کلاس می توانند به دانش آموزان پایه های پایین تر تدریس نمایند و بدینوسیله خود نیز بر مطالب درسی مسلط گردند.

پ) یادگیری تیمی

        در یادگیری تیمی، دانش آموزان به گروه های مختلفی تقسیم می شوند. پس از آن که گروه های دانش آموزی شکل گرفت،‌ معلم از گروه ها می خواهد برای خود مسئول و منشی انتخاب کنند. مسئول به هدایت گروه می پردازد؛ و منشی گروه، سوال را می نویسد و نظرات اعضای گروه را ثبت کند، همچنین می تواند به جمع بندی نظرات هم بپردازد.

        وقتی دانش آموزان به یادگیری تیمی می پردازند، معلم باید در میان گروه ها قدم بزند و به صورت خاص به هر یک ازگروه ها کمک کند. ایجاد رقابت بین گروه های همیار می تواند تحریک کننده باشد و در میان آنان ایجاد دوستی کند.

رویکردهای تدریس در آموزش کلاس های چندپایه

        شیوه آموزش در کلاس های چندپایه ممکن است به یکی از روش های زیر اجرا شود:

1- تدریس یک یا چند ماده درسی به صورت جداگانه به 2 پاییه یا بیشتر در یک جلسه (رویکرد محوری – گروهی)

2- تدریس یک ماده درسی براساس موضوع مشابه به تمام پایه ها به طور همزمان در یک جلسه (رویکرد مفهومی – گروهی)

3- تدریس به چند پایه با ماده درسی و موضوع مشترک و چند پایه با ماده های درسی متفاوت در یک جلسه (رویکرد مختلط)

رویکرد محوری گروهی

        این شیوه به این دلیل محوری نامیده می شود که معلم، محور تدریس خود را در یک جلسه 45 دقیقه ای با توجه به پایه های موجود و با اختصاص وقت مناسب برای هر پایه ی محور، به تدریس می پردازد. در هنگام فعالیت پایه ی محور، پایه های دیگر با نظارت غیرمستقیم معلم، به فعالیت های فرعی می پردازد. در این روش، گاهی از دانش آموزان مستعد پایه های بالاتر در جهت نظارت بر گروه «خود آموخت» استفاده می شود که معمولاً به این دانش آموز «معلم یار» گفته می شود.

رویکرد مفهومی – گروهی (موضوع مشترک)

        در این روش معلم یک ماده درسی را با تلفیق و ادغام مشابهات و مشترکات درسی، به تناسب اطلاعات واندوخته های قبلی دانش آموزان شروع و پس از ارائه مشترکات و کلیات، مسائل فرعی و اختصاصی هر پایه را جداگانه تدریس می کند.

        مثلاً برای تمام پایه ها آموزش جمع در درس ریاضی باشد برای کلاس اول جمع اعداد یک رقمی، برای کلاس دوم جمع اعداد دو رقمی، برای کلاس سوم جمع اعداد سه رقمی وکلاس های چهارم و پنجم جمع اعداد کسری ؛ در این حالت بهتر است ابتدا به کلاس های پایین تر تدریس کرد تا یادآوری برای کلاس های بالاتر باشد.

همچنین در این روش استفاده موثری از وسایل آزمایشگاهی و رسانه های آموزشی صورت می گیرد. و دانش آموزان ضعیف کلاس های بالاتر می توانند از برنامه درسی کلاس های پایین تر استفاده کنند و دانش آموزان مستعد کلاس های پایین تر می توانند از برنامه ی درسی کلاس های بالاتر استفاده کنند و مراحل تدریس در حقیقت یک نوع ارزشیابی و آمادگی برای پایه های بالاتر است

فرم شماره یک

فرم اعلام علاقه مندی آموزگاران جهت تدریس در پایه های اول تا پنجم ابتدایی

دبستان   ..................................

از کلیه معلمین ، محققان ، صاحب نظران ، دانشجویان و علاقه مندان محترم در زمینه ی  مشکلات مدارس چند پایه و ارایه راهکار های لازم دعوت بعمل می آید .

علاقه مندان می توانند نظرات و مقالات و نمونه برنامه های خود را به ایمیل medu4941@yahoo.com ارسال نمایند .

همچنین اظهار علاقه مندی خود را می توانید در قسمت نظرات وبلاگ اعلام دارید.

با تشکر از تمامی عزیزان

آموزش خواندن و نوشتن در کلاس اوّل ابتدایی:

برای آموزش خواندن و نوشتن در کلاس اوّل مثل پایه های دیگر تحصیلی در مقطع ابتدایی دو جلد کتاب «بخوانیم و بنویسیم» با عنوان فارسی در برنامه درسی وجود دارد . و ساختار کتاب بخوانیم برای آموزش خواندن و بنویسیم برای نوشتن بدلیل آن که آغاز آموزش های زبانی است اندکی با کتابهای دیگر متفاوت است که به همین دلیل ساختار کتاب اوّل و کتاب های دوّم تا پنجم ابتدایی  جداگانه بررسی می شود امّا به لحاظ محتوا  در هر پنج پایه اهداف مشخص دنبال می شود .

-       کتاب بخوانیم در سال اوّل شامل چهار بخش است . ساختار انتخابی بر مبنای نیازهای زبانی است .

-       امّا کتاب های بخوانیم وبنویسیم دوّم تا پنجم ساختار موضوعی است . ساختار زبانی این کتاب ها نیز در فارسی اوّل حول 8 موضوع : نهادها، بهداشت اخلاق ، دانش و دانشمندان، دین ، ملّی میهنی، طبیعت ،هنر  و ادب شکل گرفته است.

-       بخش اوّل نگاره ها :دوازده نگاره برای 4 هفته (مهر ماه)پیش بینی شده است که این بخش در واقع جانشین لوحه ها در کتاب فارسی قبلی می باشد .

-       بخش دوّم : آموزش نشانه های فارسی (1): در این بخش 30 نشانه ی خطّی طی 12 درس و در 12 هفته آموزش داده می شود .

-       بخش سوّم:آموزش نشانه های (2): در این بخش 10 نشانه که عمدتاً حروف عربی  که درجه ی دشواری بیشتری نسبت به بقیّه حروف دارند و عبارتند از : "صـ ص ـ ـــّــ ـ ذ ـ ثـ ث ـ عـ ـعـ ـع ع ـ حـ ح ـ ضـ ض ـ ط ـ غـ ـغـ ـغ غ ـ ظ "

-       بخش چهارم : روان خوانی می باشد .

کتاب بنویسیم :

تمرین های کتاب « بنویسیم » هم زمان با تدریس کتاب بخوانیم انجام می گیرد ، تمرینات کتاب بنویسیم جنبه ی نوشتاری دارد.

وجه تقویت مهارت نوشتن می پردازد که شامل رونویسی ـ املا ـ مرتّب کردن ـ کلمه سازی ـ جمله سازی و .... است.

-       هر صفحه ی کتاب با عنوان سلام و پیام شروع می شود و به یک جمله ی زیبا ختم می گردد . نماد گل هم بیانگر فعالیت یک جلسه در هفته است . جدول خالی عمودی موجود در هر صفحه نشانگر این است که کار دانش آموز در پایان هر روز مورد ارزیابی قرار گیرد .

-       مفاهیمی چون نکات دستوری ، ادبی ، دانشی ، ارزشی و نگرشی و همچنین مهارت های زبانی از قبیل گوش دادن و سخن گفتن ، نوشتن ، واژگان و فعالیت های ویژه مثل بازی ، شعر ، نمایش، باهم بخندیم، روان خوانی ، کتاب خوانی ، جدول ، چیستان ، رنگ کردنی ، و نقّاشی لحاظ شده است .

-       مفاهیم کتاب فارسی سال اوّل (بخوانیم و بنویسیم)؛ مبنای آموزش های زبانی در کتاب فارسی  سال اوّل آموزش نشانه ها و شکل های مختلف آن است و تمامی فعالیت ها و تمرین ها پیرامون آموزش صامت ها و مصوّت های زبان فارسی است.

جدول نشانه های (حروف) الفبای فارسی:

-     حروف یک شکلی : د ـ ذ ـ ر  ـ ز ـ ژ ـ ط ـ ظ ـ و 

-     حروف دو شکلی: ب ـ پ ـ ت ـ ث ـ ج ـ چ ـ ح ـ خ ـ س ـ ش ـ ص ـ ض ـ  ف ـ ق ـ ک ـ گ ـ ل ـ م ـ ن ـ ی

-     حروف چهار شکلی : ع ـ غ ـ ه

-     مصوت های کوتاه : اَ   اِ   اُ

-     مصوت های بلند: آ او ای

-      مصوت های دوشکلی :     اَ   اُ   آ او                    

-     مصوت های چهار شکلی :   ای اِ                                                                   

-     صامت ها : قسمت پایین جدول بالا  که جمعا 31 نشانه می باشد بدون احتساب   ــّـــ

-       هر علامتی روی خطّ زمینه باشد ، حرف (نشانه) است.

-       غ،ق در فارسی یکی تلفّظ می شوند ، مانند: قند، غلام

-       غ، ق در ترکی جدا تلفظ می شوند : مانند ، قند غلام

-       سوال : نشانه « کـ »و« گ » چه مواقعی در کلمات صدای سبک و چه مواقعی صدای سنگینی دارند ؟

-       جواب : هر گاه ما قبل و یا بعد از نشانه های « ک »و« گ » در کلمه یکی از مصوت های ــُـ ، ا ، و بیاید ، ک و گ سبک تلفظ می شوند مانند : ساکت ، گرگان ، گوگرد.

-       هر گاه ما قبل و یا بعد  از نشانه های ک وگ در کلمه یکی از مصوت های ـَــــِــ ایـ بیاید ک وگ سنگین تلفظ می شوند . مانند : اگر ، جنگل ، کریم ، کرمان .

-       واو معدوله:  اگر ما قبل «و» حرف «خ» و ما بعد آن مصوت «آ، ایـ » بیاید  ، نوشته می شود ولی خوانده نمی شود به او «واو معدوله» می گویند .

استثناها:

1.     هر گاه مصوت «ایـ » قبل از صامت «یـ » در کلمه ای بکار رود در نوشتن حذف می شود . مانند :خیار ـ سیاه

2.    هر گاه صامت «یـ» قبل از مصوت «ایـ » در کلمه ای بکار رود هر دو را می نویسیم ؛ مانند : پایین ـ آیین ـ بیایید

-       از کتاب بخوانیم 12 نگاره مفصلاً توضیح داده خواهد شد و سپس جدول حروف الفبای فارسی شرح داده خواهد شد .

-       آموزش جدول حروف الفبای فارسی «نشانه ها»:

کودکان ما نخست جنبه ی گفتاری زبان را می آموزند و سپس با آموزش آگاهانه به اصول حاکم بر نظام الفبایی زبان پی می برند.

1.    ویژگی های خط فارسی:

خط فارسی دارای 32 حرف یا علامت یا شکل می باشد :

الف ـ ب ـ پ ـ ت ـ ث ـ ج ـ چ ـ ح ـ خ ـ د ـ ذ ـ ر ـ ز ـ ژ ـ س ـ ش ـ ص ـ ض ـ ط ـ ظ ـ ع ـ غ ـ ف ـ ق ـ ک ـ گ ـ ل ـ م ـ ن ـ و ـ ه ـ ی ـ   ّ/ء

2.     زبان فارسی دارای 29 واج (صدا) است.

3.     سه مصوّت کوتاه (اَ  اِ   اُ )

4.     سه مصوُت بلند (آ او ای )

5.     23 صامت (ب ـ پ ـ ت ـ ث ـ ج ـ چ ـ ح ـ خ ـ د ـ ذ ـ ر ـ ز ـ ژ ـ س ـ ش ـ ص ـ ض ـ ط ـ ظ ـ ع ـ غ ـ ف ـ ق ـ ک ـ گ ـ ل ـ م ـ ن ـ و ـ ه ـ ی)

6.     حروفی که هر کدام فقط یک صدا دارند .( ب پ ج چ خ د ر ژ ش ف ک گ ل م ن )

7.     حروفی که چند شکل از آنها صدای یکسان دارند ( ت=ط ) ( ث=س=ص ) ( ح=ه ) (ذ=ز=ض=ظ ) ( غ=ق ) 5 گروه هستند.

8.     حروفی که برعکس ردیف 7 هستند ، هر یک از آنها در مقابل چند صدا قرار می گیرند:

این حروف عبارتند از(و ـ ه ـ ی )

الف. مثال برای « و »:  

گاو ـ ورزش ( صدای صامت « و » )

دود ـ گردو (صدای مصوت «او»)

خوش ـ خود (صدای مصوت «اُ»)

نو ـ جو (صدای مصوت «او»)

خویش ـ خواهش صدایی ندارد و خوانده نمی شود ، چون از استثنا ها ، (واو معدوله) هستند .

ب. مثال برای حرف « ه »:

در کلمات : مه ـ به به ـ کوه ـ ماه (صدای صامت « ه=ح » )

در کلمات : خانه ؛ نامه ، کوزه ، میوه ، (صدای مصوت «اِ»)

پ . مثال برای حرف « ی »:

در کلمات : سیب ـ قوری ـ سینی (صدای مصوت «ای»)

در کلمات : یک ـ سایه ـ چای (صدای صامت «ی»)

توضیح : هر بخش از کلمات همیشه دارای یک مصوت است و این موصت هم یا صدای اوّل و یا دوّمین صدای بخش است . مثال : اَنار ، سَبَد

·       نام گذاری مصوّت ها و صامت ها  در جدول حروف الفبای فارسی(نشانه ها ):

1.     نام گذاری مصوّت ها :

-       مصوت ها دو دسته هستند ، مصوت های بلند : «آ،او، ای» ، مصوّت های کوتاه: «اَ َ ، اِ ِ، اُ ُ »

الف. مصوت های دوشکلی: «اَ ـَ ، اُ ـُ ، آ ا ، او و»؛

-       مصوت «اَ» دارای دو شکل است ، «اَ» اول ، «ـَـ»غیر اول ، مثال : اَبر ـ دَریا.

-       مصوت «اُ» دارای دو شکل است، «اُ» اول ، «ــُـ» مثال : اُردک ، سُرخ

-       مصوت «آ» دارای دو شکل است، «آ» اول ؛ «ا» غیر اول ، مثال: آب . باران

-       مصوت «او» دارای دو شکل است ، «او» اول ، «و» غیر اول ، مثال : او ـ پارو

ب .مصوت های چهار شکلی(اِ ـِـ ـه ه ،ایـ یـ ی ای):

-       مصوت «اِ» دارای چهار شکل است:«اِ» اول ،«ــِـ» وسط «ـه» آخرین چسبان ، «ه» آخر تنها(غیر چسبان )

مثال : اِمروز  ، کِتاب ، خانه، میوه

-       مصوت «ای» دارای چهار شکل است : «ایـ» اول ، «یـ » وسط ، «ی» آخر و «ای» آخر تنها (غیر چسبان)

مانند : ایران ، سینی ، زری ، لانه ای

2.     نام گذاری صامت ها :

الف: صامت های يك شکلی(د ذ ر ز ژ ط ظ و) 8 تا ، که در هر جای کلمات بیایند به همین شکل نوشته می شوند .

ب: صامت های دو شکلی (بـ ب ، پـ پ ، تـ ت ، ثـ ث،چـ چ، حـ ح،خـ خ،سـ س ،شـ ش ، صـ ص ،ضـ ض،فـ ف،قـ ق،کـ ک،گـ گ، لـ ل ، مـ م ، نـ ن، یـ ی )20 تا ، که به صورت «آخر» و «غیر آخر » نام گذاری می شوند . اگر در آخر کلمه بیایند شکل «آخر» و اگر در وسط و یا غیر از آخر بیایند شکل «غیر آخر » نوشته می شوند.

پ:صامت های چهار شکلی(عـ ـعـ ـع ع، غـ ـغـ ـغ غ،هـ ـهـ ـه ه) :

که موقع خواندن به صورت «غیر آخر» ، «وسط »،  «آخر چسبان» ، «آخر تنها»(غیر چسبان) می باشد.

«صامت های «ع ،غ» با مصوت ها صدا دار می شوند .

-       واژه ی «روش»: روش عبارت است از انتخاب راهی که بتواند ما را در کمترین مدّت با توجه به امکانات موجود به هدف معین برساند .

-       واژه فارسی: زبان رسمی کشور مان است زبان وسیله ای است برای تفهیم و تفاهم و ایجاد ارتباط.

-       لهجه: اختلافِ تلفظ کلمات در بین مردم مناطق یک کشور را لهجه می گویند .

-       گویش :  در هر زبانی در محدوده ی کاربُرد خودش ، گونه های مختلفی است . این اختلاف گونه را گویش می گویند.

3.     رشد :

رشد به مجموعه تغییرات جسمی روانی گفته می شود که در طول زندگی حاصل می شود .

انواع مختلف رشد :

1.     رشد هوش

2.     رشد عاطفی (بارزترین نشانه ی رشد  عاطفی ، آرامش خاطر و اعتماد و به نفس است)

3.     رشد جسمانی (سلامتِ حواس پنجگانه) خیلی مهم است .

رشد جسمانی :

1.     سلامتی حس بینایی (بزرگترین منبع اطلاعات است)83 %

2.     سلامتی شنوایی (لازمه ی سخن  گفتن شنیدن است ، شنیدن پیش نیاز است اگر نشنود لال است)11 %

3.     سلامتی بویایی(بوی خوش ـ بد)5/3%

4.     سلامتی حس لامسه(نرمی ـ زبری)5/1%

5.     سلامتی حس چشایی (مزه ها: شوری ، شیرین، تلخی، ترش)1%      ـــــــــــ

                                                                                      جمع       100 % 

حروف غُنه: نشانه های «ن»،«م» را دماغی یا خیشومی گویند.

یعنی وقتی این نشانه ها تلفّظ می کنیم ، صدایشان از دماغ می آید.

در کلمات نرمی ـ منبع ـ (دماغ خود را بگیریم احساس می شود.)

-       طول تارهای صوتی زنان  19 میلی متر است = صدا  زیر

-       طول تارهای صوتی مردان  24  میلی متر است = صدای بم

·       عوامل موثر در زبان آموزی :

1.     تجربه                  2. تفکر                             3. رشد

1)    تجربه : تجربه پایه و اساس یادگیری انسان است و 2 نوع است :

الف) تجربه ی مستقیم (دست اوّل)

ب)تجربه ی غیر مستقیم(دست دوّم)

- تجارب مستقیم ، از طریق دست زدن ، لمس کردن اشیا حاصل می شود.

دامنه تجارب مستقیم وسیع تر است .

    مثال : بچه در 2 هفتگی می شنود .

         بچه در 11 ماهگی سخن می گوید .

     بچّه در 8 ماهگی حرکت می کند .

-       تجارب غیر مستقیم : بوسیله ی دیگران تجربه شده ، ما آن را از طریق خواندن و شنیدن کسب می کنیم .

2)    تفکر:«حدیث : یک ساعت تفکر از 70 ساعت عبادت افضل است»

-       تفکر جدا از صحبت امکان ندارد.

یعنی:(وقتی صحبت می کنیم، فکر می کنیم و بر عکس وقتی فکر می کنیم، صحبت می کنیم).

پیاژه: تفکر بر زبان مقدّم است.

ویگوتسکی: زبان بر تفکر مقدّم است.«بر خلاف پیاژه»

لِنه برگ: پس از سنّ 18 ماهگی تا سن بلوغ اگر زبان تقویت نشود دیگر قابل علاج نیست.

-       هدف های دوره ی آمادگی : 

1.     پرورش دقت شنوایی برای تشخیص صدای نشانه ها « حروف »،بخش های کلمه ها .

2.     پرورش دقت بینایی به منظور آماده شدن چشم ها از لحاظ خواندن خط فارسی و تمرین حرکت آن از راست به چپ و از بالا به پایین با کمک تصویر ها و نگاره ها و شناخت رنگهای اصلی و حرکت فلش «نقطه شروع و خاتمه» جهت آمادگی به انجام تکالیف زیر نویس های کتاب بنویسیم.

3.     شناخت خصوصیات جسمی ـ عاطفی و روانی کودک «وابستگی به مادر

4.     پرورش نیروی گویایی کودک و کشف ضعف آن ها و رفع این نقایض

·       ازا هم وظایف معلم کلاس اوّل ابتدایی در دوره ی یک ماهه آمادگی«در مهر ماه»:

از وظایف معلّم عبارتند از :

1.     محیط آموزشی باید محیط گرم ، عاطفی و صمیمانه باشد تا کودک احساس امنیت کند و میل به تحرک و کنجکاوی و یادگیری در او تقویت گردد.

2.     شرایط لازم برای به کارگیری توانایی جسمی و روانی کودک ایجاد گردد تا زمینه ی لازم را برای انجام فعالیت های بدنی و ذهنی در جریان آموزشی فراهم نماید .

3.     فراهم نمودن شرایطی به منظور  تقویت و گسترش رفتارهای مناسب چون درست نشستن و بر خاستن ، مرتب بودن ، به موقع سخن گفتن ، دقت و توجه داشتن و به موقع ساکت بودن و ....

4.     گسترش توانایی های لازم برای انجام مسئولیت های فردی و تقویت میل به همکاری با دیگران و نحوه ی استفاده ی صحیح از کتابهای درسی و کمک آموزشی.

5.     فراهم کردن شرایط

طرح درس در کلاس های چند پایه ، مستلزم تسلط معلم به محتوا ، اهداف و راهنمای روش تدریس کلیه ی دروس دروه ابتدایی است. طرح درس ابزاری است برای این که معلمی بتواند تدریس را به صورت حرفه ای و متخصصانه ارائه کند. معلم با تهیه ی طرح درس ، به سازمان دهی و مدیریت موثر یادگیری در کلاس اقدام می کند. . داشتن طرح درس به معنای وجود اراده برای تدریس موثر و مدیریت فرایند یاددهی – یادگیری است. این امر در کلاس های چند پایه که از موقعیت خاصی برخوردارند. اهمیت بیشتری دارد. داشتن طرح درس به معنای تفکر حرفه ای در باره ی موضوعی است که قرار است   تدریس شود. طرح درس ، اهداف اصلی درس ، نحوه ی مدیر یت فرایند یاددهی – یادگیری ، وسایل و مواد مورد نیاز و تصمیم گیری در مورد چگونگی ارزش یابی را مشخص می کند. طرح درس می تواند مکتوب یا ذهنی باشد.

    در مورد کلاس های چند پایه ، به دلیل پیچیدگی نسبی برنامه ریزی تدریس ، پیشنهاد می شود طرح درسی با ساختار ساده و نظام مند و به صورت کتبی آماده شود. برای این کار لازم است معلم موضوع را مشخص کند ، اهداف آموزشی و پرورشی شامل دانش ، مهارت ، نگرش و ارزش های مورد نظر را تعیین کند ، بر اساس پایه های که در کلاس حضور دارند ، فهرستی از مفاهیم و مواردی را که باید پوشش داده شود تهیه کند ، بخش هایی از کتاب های درسی پایه های مورد نظر را انتخاب و فعالیت هایی را بر اساس پایه ها و مفاهیم طراحی کند. از سوی دیگر لازم است ، معلم کلاس چند پایه ، نسبت به طرح درس مکتوب خود منعطف باشد و در صورت نیاز ، تغییراتی در روند اجرا ایجاد کند.

    تهیه ی طرح درس در کلاس های چندپایه به تصمیم معلم برای شیوه ی برنامه ریزی ، اجرا و ارزش یابی در کلاس درس بستگی دارد. برای مثال ، معلم برای استفاده از روش تلفیق موضوعات مشترک در پایه های متفاوت ، باید در طرح درس خود این مهم را لحاظ کند. بنابر این گرچه ساختار و عناصر طرح درس مکتوب در کلاس های چند پایه با کلاس های تک پایه یکسان است ، اما اگر محتوای عناصر با کلاس تک پایه یکسان باشد ، به معنای بی توجهی معلم به شرایط خاص کلاس خود است که قطعاً او را با مشکلات جدی از جمله : کمبود وقت ، حجم زیاد مطالب کتاب های درسی ، خستگی شدید ، عدم تحقق اهداف آموزشی و پرورشی ، و عدم تسلط یادگیرندگان رو به رو خواهد ساخت .

اولین عنصر در تدوین طرح درس به منظور مدیریت موثر فرایند یاددهی – یادگیری ، موضوع درس است.  ممکن است بخواهد ماده ی درسی واحدی را به صورت هم زمان به تمام پایه ها تدریس کند . برای این کار ، موضوعاتی که ارتباط عمودی دارند ، مناسب ترند. مثلاً جانوران ، گیاهان و بدن انسان در علوم ، و مفهوم عدد ، ارزش مکانی و مقایسه ی اعداد در ریاضی پنج پایه را که ارتباط عمودی دارند ، می توان به صورت هم زمان به کل کلاس ارائه کرد.

    چنان چه معلم بخواهد با تاکید براهداف مشترک دروس در پایه های متفاوت ، از تلفیق استفاده کند ، لازم است با تسلط کامل بر محتوای آموزشی کلیه کتاب های در سی پایه هایی که در یک کلاس حضور دارند ، اهداف مشترک را استخراج کند تا امکان طراحی تدریس و اجرای موفق آن در کلاس فراهم شود. برای مثال ، ترتیب اعداد در ریاضی پایه ی اول ابتدایی ، با مفهوم رعایت نظن و ترتیب فارسی پایه ی سوم ابتدایی ، اهداف مشترکی دارد که می تواند مبنای طراحی تدریس تلفیقی باشد و فعالیت های آموزشی مناسبی برای آن طراحی شود. در فر ایند یاددهی – یادگیری می توان به اهداف اختصاصی ( به ویژه مهارت های ، نگرش ها و ارزش های مورد نانتظار ) هر پایه توجه کرد.

    منبع : رشد آموزش ابتدایی ( آذر ماه 89 (

نظر فراموش نشود.

اهداف سال اول دوره ابتدايي: 

اعداد و عمليات 

1-شمارش، نماد عدد و ارزش مكاني

  1-1-بتواند اعداد 1 تا 100 را بشمارد.

  1-2-بتواند اعداد 1تا 99 را به صورت عددي و حرفي بنويسد و بخواند.

    1-2-1-شكل‌هاي مختلف نوشتاري اعداد را بشناسد.

    1-2-2-صفر را بشناسد.

 1-3-بتواند ارزش مكاني اعداد را در رده‌هاي ده تايي و يكي تشخيص دهد.

2-اعداد ترتيب

  2-1-با استفاده از عدد تعداد اعضاي يك مجموعه را مشخص كند.

      2-1-1-تعداد اشيا را در محيط زندگي خود تخمين بزند (مثلاً تعداد بيسكويت‌هاي يك بسته بيسكويت).

      2-1-2-از چوب خط براي نمايش تعداد در يك داستان استفاده كند.

      2-1-3-قادر به ساخت دسته هاي چند تايي باشد.

  2-2-با استفاده از عدد داده شده مجموعه‌اي با تعداد اعضايي كه آن عدد را نمايش مي‌دهد،نشان دهد. 

      2-2-1-از نمايش‌هاي متعدد براي بيان يك عدد استفاده كند. 

  2-3-بتواند از اعداد ترتيبي نظير اولين، دومين،. . . جهت توصيف شرايط استفاده كند.

  2-4-از اعداد براي توصيف و شمارش و تخمين كميت در زندگي روزمره استفاده كند. 

  2-5-بتواند دنباله‌اي از اعداد را كامل كند. 

3-مقايسه كردن، مرتب كردن  

  3-1-بتواند دو مجموعه را با يكديگر مقايسه كند و دركي نسبت به تفاوت تعداد اعضاي مجموعه پيدا كند. 

     3-1-1-بتواند با استفاده از تناظر يك به يك اين تفاوت را درك نمايد.

     3-1-2-در مقايسه دو مجموعه از عبارت‌هايي نظير بيشتر از، كمتر از، خيلي بيشتر از، خيلي كمتر از و برابر استفاده كند.

     3-1-3-جوابي براي پرسش چقدر بيشتر از يا چقدر كمتر از پيدا كند.

  3-2-اعداد رامقايسه كند.

     3-2-1-در مقايسه كردن از عباراتي نظير كوچكتر، كوچكترين، بزرگتر، بزرگترين استفاده كند.

     3-2-2-بتواند از نمادهاي رياضي بيشتر است يا كمتر است و يا برابر است با استفاده كند.

  3-3-اعداد را به صورت افزايشي يا كاهشي مرتب كند.

4-جمع و تفريق 

  4-1-بتواند مفهوم عمل جمع و تفريق را درك نمايد.

     4-1-1-بتواند از راهبرد شمارش براي جمع و تفريق استفاده كند.

     4-1-2-معناي جمع كردن و عمل وارون آن، كم كردن و عمل وارون آن را درك نمايد.

     4-1-3-ارتباط متقابل جمع كردن و تفريق كردن را بفهمد.

  4-2-جمع و تفريق را به صورت كلامي بيان كند و به صورت رياضي بنويسد.

     4-2-1-مسائل مربوط به جمع و تفريق را به صورت كلامي بيان نمايد و سپس به عبارت رياضي تبديل كند و حل نمايد.  

     4-2-2-در حل مسائل داستاني بتواند از چوب‌خط،انگشتان دست،ايفاي نقش و... براي نمايش اعداد استفاده كند و رابطه رياضي مربوط به ‌آن را بنويسد. 

  4-3-تركيب و تجزيه اعداد را بتواند تا 10 انجام دهد.  

     4-3-1-دانش‌آموز به اين درك برسد كه اگر بخواهد از اعداد مختلف به عدد مفروضي برسد چند تا بايد به آن بيافزايد.  

  4-4-بتواند جمع و تفريق‌هاي ساده را به طور ذهني انجام دهد.

  4-5-با جمع و تفريق اعداد دو رقمي آشنا شود.

     4-5-1-جمع و تفريق اعداد دو رقمي با يك رقمي كه نياز به انتقال به دهگان يا از دهگان را ندارد، انجام دهد.

     4-5-2-جمع و تفريق با دو رقمي كه رقم يكان هر دو آن‌ها صفر است را انجام دهد.

  4-7- از ماشين‌حساب براي اطمينان از درستي جواب مساله استفاده كند.

  4-8-نسبت به خواص رياضي جمع درك اوليه پيدا كند.

     4-8-2-دركي از صفر به عنوان عضو بي اثر در عمل جمع و تفريق پيدا كند.

     4-8-3-تشخيص دهد كه در تفريق بايد نحوه قرار گرفتن اعداد بزرگتر و كوچكتر را رعايت كند.

  4-9-نمايش جمع و تفريق به صورت ستوني را نيز انجام دهد.

  4-10-جمع و تفريق‌هاي متوالي تا حاصل جمع حداكثر 10را (تا دو مرحله) انجام دهد.

اندازه‌گيري

1-اندازه‌گيري طول، وزن

  1-1-با استفاده از واحدهاي غيراستاندارد، طول،اجسام را اندازه بگيرد و با هم مقايسه كند.

     1-1-2-بتواند از تقريب‌هاي ساده جهت مقايسه طول، وزن ، استفاده كند. 

     1-1-3-از عباراتي نظير بزرگ (تر، ترين)، كوچك (تر، ترين) كوتاه (تر، ترين)، بلند (تر، ترين)، سنگين (تر، ترين) سبك (تر، ترين) استفاده كند.  

     1-1-4-از اصطلاحاتي نظير در حدود، تقريباً، كمي بيش‌تر استفاده كند.

     1-1-5-از عباراتي نظير هم‌اندازه و هم‌وزن براي تخمين اجسام با طول و وزن يكسان استفاده كند. 

  1-2-به گفته‌هاي شفاهي واكنش نشان بدهد (مثلاً يك مار بلند بكشد، جسم سنگين‌تر را بيابد) 

  1-3-تخمين‌هايي در مورد خود ارايه دهد (مثلاً فكر كنم دستم به كليد برق برسد، اين جسم برايم سنگين است).

2-زمان  

  2-1-بتواند زمان طي شده را با يك واحد غيراستاندارد تخمين بزند (مثلاً روز،شب و...) 

  2-2-زمان را در ساعات رند بخواند (ساعت 12، لازم نيست بداند 20 چه ساعتي است.)

  2-5-مفهوم روز، هفته، ماه، فصل و سال را درك كند.  

     2-5-1-بتواند روزهاي هفته را به ترتيب بگويد.

    2-5-3-بتواند اسم فصل‌ها و ترتيب آنهاا را به ترتيب بگويد.

    2-6-از اصطلاحات حالا، پس از، روز، شب، نزديك به، تقريباً و در حدود، استفاده كند.

3-7-ترتيب طي شدن زمانها را با توجه به فعاليتهايي كه انجام مي دهد بيان نمايد. 

هندسه  

1-خط و نقطه

  1-1-درك اوليه از مفهوم و انواع  خط پيدا كند.

     1-3-با رسم خطوط مختلف دو جسم را به هم وصل كند.

     1-3-3-بتواند بدون و با  استفاده از خط‌كش، خط راست بكشد.

2-شكل‌ها

  2-1-اشكال دو بعدي مانند مثلث، مربع، دايره، مستطيل، چند‌ضلعي و ‌دايره را به طور شهودي بشناسد.

     2-1-1-بتواند اشكال مثلث،مربع، مستطيل و دايره را نام‌گذاري كند .

     2-1-3-با شابلون بتواند بعضي از اشكال هندسي  را رسم كند.

     2-1-4-بتواند شكل‌هاي مشابه را بر حسب رنگ و شكل طبقه بندي نمايد. 

     2-1-5-با اشكال دو بعدي، شكل‌هاي جديد در اطرافش بسازد.  

  2-2-اشكال سه بعدي، مكعب، مكعب مستطيل را به صورت شهودي بشناسد. (نام‌گذاري نيازي نيست) 

     2-2-1-با اشكال سه بعدي ساختارهاي جديد بسازد.  

2-3-تفاوتها و شباهتهاي اشكال هندسي را بيان كند. 

3-موقعيت و جهت

  3-1-با استفاده از اصطلاحات متداول نظير چپ، راست، بالا، پايين، داخل، بيرون، پشت، جلو، عقب، دور و نزديك، موقعيت‌ها و جهت‌ها را بشناسد.

     3-1-1-از عباراتي نظير از چپ به راست، از بالا به پايين، داخل به بيرون براي بيان موقعيت استفاده كند.

     3-1-2-مفهوم و واژه‌هاي موقعيت‌ و جهت را در محيط پيراموني بيان كند (مثلاً كتاب روي كيف، دورن قفسه قرار دارد)

     3-1-3-با گفتن عباراتي نظير دايره بالاي مثلث يا داخل مربع ، بتواند شكل را ترسيم كند يا موقعيت را تداعي كند.

  3-2-رابطة خود با اشياي محيط را درك كند و بيان نمايد (مثلاً من روي صندلي نشسته‌ام)

  3-3-جهتي را كه فلش نشان مي دهد ، تشخيص دهد.

4-تقارن

  4-1-اشكال متقارن را در محيط بيرون درك نمايد و بشناسد.

     4-1-1-شكل متقارن را از غير متقارن تشخيص دهد.

     4-1-2-در نقش قالي يا تصاوير معماري اسلامي تقارن‌ها را تشخيص دهد.

  4-2-اشكال متقارن را با ابزارهاي شهودي بشناسد.

     4-2-1-اشكال متقارن را كامل كند.

     4-2-2-شكل‌هاي متقارن را رنگ‌آميزي كند.

جبر

1-الگوهاي هندسي  

  1-1-الگوهاي هندسي را كامل كند.

     1-1-1-بسته به شكل، اندازه و رنگ بتواند الگو را در شكل‌هاي دو بعدي و سه بعدي (بدون دانستن نام اشكال سه بعدي) تشخيص دهد و كامل كند.

     1-1-2-بتواند هنگامي كه يك قسمت از اشكال دو بعدي يا سه بعدي داده شده است ، آن‌ها را كامل كند.

  1-2-شكل‌هاي هندسي را در يك ماشين (تابع) قرار دهد و خروجي آن را به دست آورد.  

2-الگوهاي عددي  

  2-1-الگوهاي عددي را كشف كند و ادامه دهد.

  2-2-با داشتن ورود و خروج عدد الگو را كشف كند و آن را روي اعداد ديگر انجام دهد.

 3-تركيب الگوهاي عددي و هندسي را كشف و ادامه دهد.

آمار

1-جمع آوري داده‌ها

  1-1-با استفاده از روش‌هاي مناسب تحقيق و سؤال به سمت جمع‌آوري اطلاعات هدايت شود.

      1-1-1-سؤالاتي مطرح كند كه جواب آن‌ها بله يا خير است و داده‌ها را جمع كند.

     1-1-2-صفاتي نظير رنگ، شكل و اندازه را تعيين كند و داده‌ها را در مورد آن جمع‌آوري كند.

     1-1-3-سؤالاتي كه چند جواب دارد را مطرح كند و داده‌ها را جمع كند (مثل بستني مورد علاقة شما چيست؟)

2-مرتب كردن داده‌ها و رسم نمودار

  2-1-بتواند داده‌هاي جمع‌آوري شده را دسته‌بندي كند و بشمارد.

  2-2-بتواند براي شمارش داده‌ها از چوب خط استفاده كند.

  2-3-داده‌ها را در يك جدول گردآوري كند.

  2-4-با استفاده از داده‌ها نمودارهاي بلوكي رسم كند.

     2-4-1-نمودار را به صورت افقي و عمودي بكشد.

     2-4-2-از نمايش‌هاي نمادين (مثل شكل سيب يا خيار) استفاده كند.